منظور از تجارت الکترونیک چیست؟

تجارت الکترونیک به شیوه ای از تجارت گفته می‌شود که در آن بازارهای خرید و فروش به صورت آنلاین صورت می‌گیرد. به این معنا که شبکه‎های اینترنتی به عنوان واسطه میان مصرف کنندگان و تولیدکنندگان عمل می‌کنند.

فروشگاه‎های اینترنتی در حکم بنگاه‎های اقتصادی عمل می‌کنند و کاربران اینترنتی نیز همان خریداران و مشتریان می‌باشند. از تجارت الکترونیک می‌توان با عنوان «کسب و کار اینترنتی» نیز یاد کرد. در سال‎های اخیر به دلیل رشد روزافزون استفاده از اینترنت، تجارت الکترونیک بیش از پیش کاربرد یافته است که همچون گذشته یک واژه بیگانه و نامأنوس به شمار نمی‌رود.

وضعیت تجارت الکترونیک در ایران:

تجارت الکترونیکی در ایران بسیار نوپا و در مراحل اولیه است. اما اهمیت فناوری اطلاعات باعث شده تا تدوین و اجرای قوانین و لوایح مورد نیاز در این عرصه همواره مد نظر مسئولان ایران باشد. اما به‌نظر می‌رسد با وجود برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی متعدد هنوز میزان آگاهی افراد و تجار کشور از نحوه استفاده از امکانات موجود برای تجارت الکترونیکی کم است. از سوی دیگر نبود شناخت از میزان امنیت موجود در شبکه داخلی و جهانی باعث شده‌است که اطمینان لازم وجود نداشته باشد البته برخی از فروشگاه‌های اینترنتی با استفاده از روش‌هایی مانند نماد اعتماد، تحویل درب منزل یا گارانتی برگشت وجه، سعی کرده‌اند تا اعتماد خریداران را جلب نمایند. پیش‌بینی می‌شود که فروشگاه‌های اینترنتی به تدریج جای خود را در میان خریداران پیدا کنند.

طبق بررسی‌های صورت گرفته از سوی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و بر اساس آمار بانک جهانی، اتحادیه جهانی مخابرات و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، بیش از ۷۳ درصد از کل جمعیت ایران در سال ۹۷ به اینترنت دسترسی دارند.

به گفته مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، در سال ۹۶ بیش از ۱۱۱هزار میلیارد تومان خرید آنلاین انجام شده است که پرداخت آن‌ها به‌صورت اینترنتی بوده. علاوه بر این، در سال ۹۶ بیش از ۳۲ هزار میلیارد تومان فروش آنلاین با پرداخت در محل و ۱۶ هزار میلیارد تومان فروش آنلاین که پرداخت آن‌ها به شیوه‌هایی غیر از پرداخت اینترنتی یا پرداخت در محل، ازجمله کارت‌به‌کارت، واریز بانکی و… انجام شده است.

با توجه به آمار مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، در سال ۹۶ تعداد کسب‌وکارهای دارای نماد ۳۶ هزار و ۹۱۰ کسب‌وکار بودند و در پنج ماه اول سال ۹۷ نیز، بیش از ۴۱ هزار و ۶۵۸ کسب‌وکار اینترنتی دارای نماد هستند.

همچنین بر اساس این آمار، بیش از ۱۷ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی، فروشگاه‌های بزرگ غیر زنجیره‌ای هستند که ترکیب متفاوتی از کالاها را می‌فروشند. پس‌ازآن به ترتیب بیش از ۸ و بیش از ۷ درصد در حوزه «طراحی صفحات وب» و «انواع رایانه و تجهیزات و ملزومات جانبی» فعال هستند.

بیش از ۴۴ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی، خانگی هستند و ۷۲ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی کمتر از ۵ نفر کارمند دارند و فقط ۶ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی بیش از ۳۰ نفر کارمند دارند.

همچنین ۷۵ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی، افراد حقیقی هستند و ۸۰ درصد کسب‌وکارهای اینترنتی به فروش کالا و ۲۰ درصد به ارائه خدمات می‌پردازند.

کمترین رنج سنی نیز با یک درصد، بین ۱۸ تا ۲۰ سال سن است و ۱.۸ درصد مالکان کسب‌وکارهای اینترنتی نیز بالای ۶۰ سال سن دارند.

اصول راه اندازی تجارت الکترونیک:

» Domain و ثبت آن «

. انتخاب domain name صحیح یا URL:

نامی که انتخاب می کنید باید به گونه ای باشد که با یکبار شنیدن در ذهن بماند؛ مثل Amazon.com. این نام باید تجارت الکترونیکی شما را معرفی کند. نام سایتتان را مناسب با نام تجارتتان انتخاب کنید. نام انتخابی باید کوتاه باشد تا مشتری با یکبار شنیدن آن را به خاطر بسپارد.

» طراحی و ساخت سایت «

بهتر است در طراحی سایت فروشگاه اینترنتی خود به نکات زیر نیز توجه کنید:

یک کاتالوگ بر روی سایت برای صرفه جویی در وقت تهیه کنید که اطلاعات کاملی درباره محصولات و خدمات تجارت الکترونیک شما مثل قیمت گذاری، خصوصیات محصولات و اطلاعات دیگر برای هر محصول و خدمات را در بر داشته باشد.

یک بخش ( FAQ )، برای پیش بینی و پاسخگویی مسائل و سوال های اساسی را که ممکن است به ذهن خریدار اینترنتی برسد، در نظر بگیرید.

اسکلت سایتتان به گونه ای باشد که مشتریان به آسانی بتوانند درباره خرید اینترنتی تصمیم بگیرند و به سرعت خرید الکترونیکی خود را انجام دهنند.

صفحه اصلی سایت شما (Homepage) مانند ویترین فروشگاه الکترنیکی شماست و باید بر مخاطب شما اثرگذار باشد. آیا مخاطب شما کودکانند؟ افراد بازاری هستند؟ عامه مردمند؟

به این مسئله دقت کنید:

در صفحه اول سیاست های زیر نیز به شما کمک می کند که مشتری شما از هر قشری جذب سایتتان شود. نام شرکت و لوگو ( نشانه تصویری) را که تجارت اینترنتی شما را معرفی می کند، در صفحه اول قرار دهید. صفحه ای که نشانی و شماره تلفن، نمابر و نشانی پست الکترونیک سایت شما را در بردارد، به طور مشخص در صفحه اول قرار دهید. از صفحه اصلی به صفحه ای که درباره فروشگاه اینترنتی شما توضیح داده، لینک دهید تا مشتریان بتوانند به راحتی درباره شما و امکاناتی که در اختیارشان قرار می دهید بدانند. بهتر است یک قسمت برای اخبار و معرفی محصولات داشته باشید که همیشه به روز شود. این باعث می شود که خریدار اینترنتی زود به زود به سایتتان سر بزند. سیاست حفاظت از اطلاعات شخصی خریداران را برای خریداران اینترنتی خود توضیح دهید تا اعتمادشان را جلب کنید و چه بهتر که این توضیح در صفحه اول قرار گیرد.

ساخت سایت فروشگاه اینترنتی شما به گونه ای باشد که مشتری برای رسیدن به محصول مورد نظر خود مجبور نباشد کلیک های زیادی کند. تعداد کلیک ها را به حداقل برسانید. 4 تا 6 کلیک بهترین کارآیی را دارند. سعی کنید که لینک ها نظر مشتریان را جلب کنند تا بدانند باید کجا را برای چیزی که به دنبالش هستند، کلیک کنند.

سایتتان را با عکس، انیمیشن و موسیقی و دیگر چیزهای دیداری یا شنیداری انباشته نکنید. از همان رنگ ها و قلم هایی که برای سایر ارتباطات مثل لوگو یا بروشورها به کار می برید، استفاده کنند. مطمئن شوید که تصاویر به کار رفته بر کیفیت سایت می افزاید نه اینکه بازدید کننده را گیج کند و شما را از هدفتان دور نگهدارد.

مطمئن شوید که نوشته ها به آسانی قابل خواندن خواندن هستند، ممکن است نوشته های سیاه بر روی زمینه سفید زیاد جلب توجه نکنند، اما آنها برای خوانده شدن مناسب تر از نوشته های نارنجی بر روی زمینه بنفش هستند.

صفحات نباید با تصاویر سنگین پر شده باشند، زیرا زمان برگذاری را افزایش می دهد. اکثر خریداران اینترنتی اگر بارگذاری یک صفحه بیش از 8 ثانیه طول بکشد، جای دیگری را کلیک می کنند یا از اینترنت خارج می شوند.

» استفاده از بسترهای نرم افزاری «

چندین سال گذشته توجه افراد بسیاری را به سمت تجارت الکترونیک جلب کرده است. به همین منظور لازم است که شما هر چه سریع‌تر فروشگاه اینترنتی خود را راه اندازی کنید.

به کارگیری SaaS می‌تواند به شما کمک کند، منظور از SaaS، استفاده از نرم افزارها به عنوان سرویس‌هایی است که می‌تواند به صورت مجازی، تعداد زیادی از خدمات شما را انجام دهد. وجود آن‌ها در تجارت الکترونیک بسیار مهم و موثر خواهد بود.
علاوه بر این نرم افزارهای دیگری نیز وجود دارد که به منزله یک عامل مهم در فروشگاه‌های اینترنتی شما محسوب می‌شود.

» استفاده از CMS «

دو سیستم عامل بزرگ یعنی مجنتو و ووکامرس از جمله امکاناتی است که به واسطه آن قادر خواهید بود برای توسعه تجارت الکترونیک خود وارد عمل شوید.
سیستم عامل مجنتو از سال 2008 وارد بازار شد و به سرعت مورد علاقه توسعه دهندگان قرار گرفت.
به همین دلیل به منظور رشد کسب و کار خود در زمینه تجارت الکترونیک، می‌توانید از این سیستم عامل استفاده کنید.
نصب و توسعه به واسطه سیستم عامل ووکامرس بسیار آسان خواهد بود. از آنجایی که امکان پیشرفت وردپرس آن بسیار ارزان است، باعث می‌شود تا کاربران به سهولت قادر به استفاده از آن باشند.

» برندسازی «

یک برند قوی و موثر چیزی است که به عنوان پایه و اساس فروشگاه موفق شما خواهد بود.
به همین دلیل توجه به آن می‌تواند منعکس کننده تصویر شما در دید مخاطب باشد. هر چه که به صورت حرفه‌ای و ویژه به آن توجه کنید، بیشتر می‌توانید کاربران را به سمت خود جذب نمایید.

» مراحل بازاریابی «

تاثیر طراحی برنامه بازاریابی در تجارت الکترونیک بسیار زیاد است.
بازاریابی برای توسعه کسب و کار شما یکی از مهم‌ترین مراحلی است که لازم است آن را انجام دهید. اگر برای تجارت الکترونیک اقدام کرده‌اید، احتمالا طراحی سایت مناسب و ایده آل، از جمله کارهایی است که انجام داده‌اید.

با این حال لازم است توجه داشته باشید که طراحی وبسایت به تنهایی کافی نخواهد بود، به این دلیل که لازم است برای بهینه‌سازی آن نیز اقدامات لازم را انجام دهید.
علاوه بر آن، استفاده از رسانه‌های اجتماعی به عنوان ابزاری است که می‌توانید برای جذب بیشتر مخاطبان خود از آن بهره‌مند شوید.

پست‌های تبلیغاتی، اطلاع رسانی، خبری و آموزشی می‌تواند به عنوان محتوای مفید برای صفحات شما عمل کند. نیازی نیست بابت پیاده‌سازی استراتژی‌های خود در این مسیر هراس داشته باشید، بازاریابی و تولید محتوا با آنچه مخاطب دوست دارد و به اشتراک گذاری آن می‌تواند بازخورد مثبتی را برای شما به همراه داشته باشد.

» تبلیغات «

در کنار تمامی این ترفندها و نکات، تبلیغات نیز یکی دیگر از راه‌های موثر و قابل توجه در تجارت الکترونیک است که نادیده گرفتن آن عواقب مثبتی را برای کسب و کار شما به همراه نخواهد داشت.
اهمیت تبلیغات در تجارت الکترونیک بسیار زیاد است.
هر چه که به این مفهوم توجه بیشتری نشان دهید، خواهید دید که بازخوردی که از سمت آن دریافت می‌کنید بهتر و مثبت‌تر خواهد بود. تنها کافی است که بودجه مناسبی را برای این کار در نظر بگیرید. اگر ترکیب مناسبی را برای تبلیغات محصول خود انتخاب کنید، نبض بازار در دستان شما خواهد بود.
تمامی این نکات یادآور این است که هر چه ارتباط شما با مشتریان و مخاطبان بیشتر باشد، نتایج بهتری دریافت خواهید کرد.