از شتاب دهنده ها چه میداند؟!
مفهوم شتابدهنده:
شتابدهنده در واقع شرکتهایی هستند که ایدههای جدید را مطالعه کرده و روی آنها سرمایهگذاری میکنند. این شرکتها به ایدهپردازان کمک میکنند تا بتوانند با کمک آنها ایدههای خود را به مرحله اجرا درآورند. آنها در ابتدا ایدهها را بررسی میکنند و از میان آنها ایدههای برگزیده را گلچین کرده و مورد حمایت قرار میدهند.
روند کار به این صورت است که پس از انتخاب ایده برتر، شتابدهنده مبلغی را در اختیار استارتاپ قرار میدهد و استارتاپ به همراه تیم خود برای اثبات طرحش و به مرحله تجاری رساندن آن چند ماه زمان دارد. در عوض این کمک مالی که شتابدهنده به استارتاپ میکند، درصدی از سهام استارتاپ را نیز برمیدارد.
علاوه بر کمک مالی، شتابدهنده امکانات و حتی فضا در اختیار استارتاپ منتخب قرار میدهد و همچنین مربیان و مشاوران حرفهای نیز بر کار تیمها نظارت میکنند و تجربیات خود را در اختیار آنها قرار میدهند.
تاریخچه شتابدهنده در دنیا
شتاب دهنده ها درسال ۲۰۰۵ میلادی در بریتانیا پا به دنیا گذاشتند. Y Combinator اولین شتاب دهنده ای بود که در کمبریج انگلستان خود را به دنیای استارتاپ ها معرفی کرد. بعد از این شرکت های TechStars، Seedcamp و Startupbootcamp به ترتیب در سالهای ۲۰۰۶، ۲۰۰۷ و ۲۰۱۰ میلادی به عنوان شتاب دهنده فعالیت خود را آغاز نمودند.
تاریخچه شتابدهنده در ایران
در اوایل سال ۹۳ جناب آقای دکتر ستاری معاون محترم علمی و فناوری رئیس جمهور از مهندس مهدی صفارینیا رئیس پارک علم و فناوری پردیس خواستند که مدلی برای توسعه فضای استارتاپی کشور و ورود هرچه بیشتر دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهی به کسبوکارهای جدید نوآورانه تهیه نمایند. در آن زمان مدل آمادهای نداشتند و بیشتر با مدل پارکها و مراکز رشد فناوری آشنا بودند. در خردادماه همان سال مدل رویدادهای کارآفرینی و تأسیس شتابدهندههای نوآوری آماده شد و تیرماه ۱۳۹۳ به استحضار دکتر ستاری رسید و با تائید ایشان نقطه آغازین تحولی بزرگ در کشور در حوزه کارآفرینی رقم خورد که اکنون نتایج آن را در توسعه و شکلگیری اکوسیستم استارتاپی کشور شاهد هستیم.
در آن طرح یک مدل برای ترویج فرهنگ کارآفرینی با عنوان برنامه ۱۰۰ × ۱۰۰ طراحی شد،که حمایت از برگزاری صد رویداد کارآفرینی در همه شهرهای بزرگ کشور انجام پذیرد و همچنین حداقل در هر رویداد ۱۰۰ نفر شرکت نمایند. این برنامه از همان سال ۹۳ با مدل استارتاپ «ویکندها» به صورت موردی با همکاری کانون کارآفرینی شروع شد. اولین شتابدهنده رسمی کشور هم توسط «شرکت سرآواپارس» با عنوان «آوای تک پردیس» یا همان (شتابدهنده آوا تک) در پارک فناوری پردیس ثبت و فعال شد. در ادامه نیز به «شتابدهنده دیموند» که در دانشگاه صنعتی شریف مستقر بود، فضای کاری جدیدی در دانشکده فنی دانشگاه تهران تخصیص داده شد و این جریان بهسرعت رشد کرد و در سراسر کشور فراگیر شد.
شتابدهنده کسب و کار چیست؟
مستقل از مجموعه هایی که به دلیل علاقه مندی به مسائل دیگری همچون (متاسفانه) طمع دستیابی به تسهیلات یا منابع دولتی در پس هر مجوز جدید و تبلیغات ویژه شتابدهنده ها و … که فقط اسم شتابدهنده را یدک میکشند، شتابدهنده های واقعی کسب و کار یا مراکز شتابدهی به عنوان یکی از اجزای اکوسیستم کارآفرینی هر منطقه همچون تهران یا مشهد با ارائه مجموعه ای از خدمات خاص و ویژه و متمرکز (که در این یادداشت با عنوان «خدمات اصلی شتابدهنده های کسب و کار» به آنها اشاره خواهم کرد)، نقش تسهیل گری و حمایت از استارتاپ ها در ابتدای راه اندازی و رشد آنها و پایین آوردن ریسک کارآفرینی و بالابردن نرخ موفقیت کسب و کارهای نوپا را بر عهده دارند و منجر به رشد سریعتر کسب و کارهای نوپا خواهند شد.
فعالیت و مراحل کاری شتابدهنده:
هر شتاب دهنده فعالیتهایی را برای حمایت، رشد و ثبات استارتاپها انجام میدهد. در بیشر استارتاپها ۴ مرحلهی زیر دیده میشود.
» انتخاب اولیه
در این مرحله هر شتابدهنده با فراخوان دادن از میان استارتاپهای موجود تعدادی را برای آمادهسازی که بین ۱ تا ۳ ماه صورت میکند انتخاب میکند. این انتخاب توسط مدیران یا مربیان (mentors) انجام میشود.
» آمادهسازی
در بخش آمادگی اولیه که بین ۱ تا ۳ ماه طول میکشد، شتابدهنده مفاهیم ابتدایی کسبوکار را برای استارتاپها آموزش داده و با هدفسازی استارتاپها را به سازماندهی اولیه نزدیک میکند. در پایان این دوره تعداد استارتاپ مورد نظر برای دورهی اصلی شتاب انتخاب شده و در شتابدهنده میمانند.
» دورهی شتاب
در این دوره استارتاپهایی که ماندهاند در قبال دریافت مبلغی (معمولا مابین ۵هزار تا ۲۰ هزار دلار معادل ۱۶ میلیون تا ۷۰ میلیون تومان) درصدی از سهماشان را به نام شتابدهنده میکنند. این سهام معمولا میان ۱۰ تا ۲۰ درصد است. در کنار این کمک مالی استارتاپها از طریق مربیان و مشاوران آن مرکز شتابدهنده استارتاپ خود را تجاریسازی میکنند یا به مرز تجاری شدن میرسانند. این دوره حدود ۴ تا ۹ ماه طول میکشد.
» روزنمایش (معرفی به سرمایهگذار):
پس از اتمام دورهی شتاب کار استارتاپها تقریباً در شتابدهنده تمام میشود و در Demo Day یا همان روز نمایش، استارتاپها خود را برای سرمایهگذاران معرفی میکنند تا بتوانند برای استارتاپ خود سرمایهگذار پیدا کنند.
دلیل فعالیت شتابدهنده چیست؟
اگر دو تیم را در نظر بگیریم که یکی با شتابدهنده همکاری داشته و دیگری نداشته است و آن دو را مقایسه کنیم، میبینیم که تیمی که با برنامه شتابدهنده همراهی داشته است، در دستیابی به موفقیت در کسب و کار خود شتاب و سرعت بیشتری داشته است. همچنین با مقایسه این دو تیم درمییابیم تیمهایی که تحت حمایت شتابدهنده قرار دارند و در یک دوره شتابدهی شرکت میکنند، خیلی سریعتر وارد مرحله بعدی سرمایهگذاری خود میشوند.
در واقع، هدف مجموعه شتابدهنده این است که با برگزاری دورههای فشرده، شرکتهای نوپا را حمایت کنند و موفقیت و پیشرفت آنها را تسریع ببخشند. حمایت آنها هم بهصورت مالی است و هم در اختیار قرار دادن فضای کسب و کار اداری. منبع اصلی درآمد شتابدهنده، سهامهای آتی شرکتهای تحت حمایت خود است. دو نمونه از استارتاپهای موفق جهانی که از طریق شتابدهندهها رشد کرده و هماکنون کسب و کارهای بزرگی هستند، تویتر و دراپ باکس هستند.
برترین شتاب دهندهها:
امروزه شرکتهای شتابدهندهی زیادی در سطح دنیا و به خصوص آمریکا در حال فعالیت هستند که برترینهای آنها تا کنون و در سال ۲۰۱۶ میلادی عبارتند از :
» ردهی پلاتینی:
. 500 Startups
. Alchemist
. Amplify LA
. Angelpad
. Chicago New Vnture Challenge
. Muckerlab
. StartX
. Techstarts
. Y Combinator
» ردهی طلایی:
. Brandery
. Capital Innovators
. Dreamit
. gener8tor
. Healthbox
. Mass Challenge
. Surge
» ردهی نقرهای:
. Alphalab
. Betaspring
. Health Wildcatters
. Iron Yard
. Lighthouse Labs
. Plug and Play
منبع درآمد شتابدهندهها کجاست؟
مثل تمام کسب و کارها، این مدل نیز می تواند متفاوت باشد اما، درآمد شتابدهندههای استارتاپها در قالب مالکیت شرکت است. این بدین معنی است که اگر شرکت شما برای شرکت در دوره برنامه شتابدهی پذیرفته شد، ممکن است شتاب دهنده درصدی از شرکت شما را از آن خود کند. برخی از شتاب دهندهها حتی برای خدمات خاصی هم که میدهند پول مطالبه میکنند که این چندان معمول نیست.
چه کسانی باید متقاضی برنامههای شتابدهندهها باشند؟
دلایل زیادی وجود دارد که یک استارتاپ باید درخواست برنامه شتابدهنده را مدنظر قرار دهد اما، قاعده کلی این است که شما باید شروع کنید تا کسب و کار خود را به واقعیت تبدیل کنید. منظور این است که شما ایده قوی دارید، تحقیقات اولیه بازار را انجام دادهاید، یک تیم بنیادی دارید، اولین پیشنویس مدل کسب و کارتان را نوشتهاید، و شاید در حال حاضر با مشتریان احتمالی خود نیز صحبت کرده باشید.
درخواست دادن برای یک شرکت شتابدهنده مثل یک مصاحبه شغلی است. در واقع، این یک رقابت است و شما میخواهید مطمئن شوید که بهبهترین شکل ممکن دیده میشوید. در اینجا نکاتی را بیان میکنیم که میتواند در پذیرفته شدن طرح و درخواست شما کمککننده باشد.
1. برنامه خود را با شتابدهنده خاص تطبیق دهید. وقتی یک درخواست تهیه میکنید و آن را به تمام شتابدهندهها ارسال میکنید، کاملا مشخص است. کسانی که این کار را انجام میدهند، بهندرت به مرحله بعد میرسند.
2. درخواست خود را بهصورت فایل پی.دی.اف ارسال کنید. ارسال درخواست بهصورت فایل پاورپوینت یا کینوت، خوب نیست و امکان دارد در اجرای آن به مشکل برخورد کنید. فایل پی.دی.اف این اطمینان را به شما میدهد که فردی که درخواست شما را میخواند آن را بهترتیبی که شما دلتان میخواهد خواهد خواند.
3. درخواست را بهطور کامل پر کنید. البته لازم نیست که تمام سؤالات را پاسخ دهید اما، هر چه اطلاعات بیشتری ارائه کنید، مجموعه شتابدهنده خیلی بهتر میتوانند در خصوص درخواست استارتاپ شما تصمیمگیری کند.
4. سعی کنید که متفاوت باشید، آن شتابدهندهای که درخواستتان را برایش می فرستید، قبل از شما ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ طرح و درخواست را خوانده است. بعد از مدتی همه درخواستها برایشان یکی بهنظر میرسد.
كاركردهای اصلی شتابدهنده چیست؟
. تامين سرمايه در ازاي سهام (5 تا 20درصد)
. تامین زیرساخت های لازم در حوزه لیزر
. آموزش هاي تخصصي
. ايجاد دسترسي به مربيان كسب و كار و كارآفرينان با تجربه براي انتقال دانش و تجربه
. ارتباطات راهبردي با شركت ها، سازمانها و شبكه هاي مشتريان
. پرورش: ايجاد فضاي تجربه كردن هاي مديريت شده در مدت زمان محدود
. ترويج پشتكار و نترسيدن از شكست
. جلب توجه رسانه ها، تبليغات و بازارايي غير مستقيم براي استارتاپهاي تحت پوشش
. منتورينگ حرفه اي و موثر
حوزه های تمركز شتابدهنده:
. تيم سازي و خدماتي منابع انساني
. تامين سرمايه در سطح كلان
. ساختار سازي شركتي
. دفتر كار، تجهيزات و امكانات
. خريد و ادغام شركت ها
. توسعه منطقه اي و بين المللي
. زیرساخت های لازم در فناوری لیزر
